Ewolucja żab złapana na gorącym uczynku

W El Cope, mimo bezpowrotnego lokalnego wyginięcia kilku gatunków, populacja żab poradziła sobie z grzybem i ustabilizowała się (fot. TT/UMD Science)

Niewielkie, ale śliczne panamskie żaby z El Cope dosłownie na oczach naukowców zostały najpierw zdziesiątkowane przez grzybicę, by następnie wyewoluować tak, aby się na nią uodpornić. Tempo procesu dla tak sporego i skomplikowanego organizmu kręgowego, jakim są żaby, całkowicie zaskoczyło badaczy.

Dlaczego papugi są długowieczne? Odpowiedzią może być wielkość mózgu

Badania łódzkich naukowców wykazały, że długowieczność u ptaków – podobnie jak w przypadku ssaków – związana była z powiększeniem się rozmiarów...

zobacz więcej

To, co naukowcy zobaczyli w Panamie w 2004 roku, było jak egipska plaga. Tysiące i tysiące martwych żab. W kilka miesięcy połowa z występujących tam gatunków tych płazów lokalnie wyginęła. Grzyb patogenny Batrachochytrium dendrobatidis wywołujący u płazów chorobę skóry, doprowadza je ostatecznie do śmierci z uduszenia (bo płazy oddychają także przez skórę) i paraliżu układu nerwowego.

Jedynym sposobem walki z grzybem, jest podnieść znacząco temperaturę. Przy 37 st. C może on przeżyć tylko kilka godzin. Grzyb atakuje głównie w obu Amerykach i Australii, realnie niszcząc bioróżnorodność płazów na wielu terenach. W El Cope, według badaczy, mimo bezpowrotnego lokalnego wyginięcia kilku gatunków, populacja żab poradziła sobie z grzybem i ustabilizowała się, co daje nadzieję także gdzie indziej.

Okazało się bowiem, że w pewnym momencie epidemii, ok. 2010 roku, żaby zakażone grzybem i niezakażone zaczęły żyć podobnie długo. Badacze sugerują, że stabilizacja populacji nastąpiła w efekcie procesu, w którym niektóre gatunki żab wyewoluowały w kierunku zwiększonej tolerancji na obecność grzyba. Gatunki zaś hiperwrażliwe, ginąc lokalnie, ograniczyły możliwości tego drobnoustroju chorobotwórczego do gwałtownego namnażania się i atakowania kolejnych zdrowych żab.

Nie da się w tym modelu wykluczyć także ewolucji samego grzyba w stronę mniejszej zjadliwości. Tak na ogół ewoluują wszelkie pasożyty. Szybkie zabójstwo ofiary ogranicza możliwości rozprzestrzeniania się choroby. W takim rozumieniu wirus Ebola jest znacznie mniej doskonałym pasożytem niż wirus HIV.

Naukowcy opracowali również specjalny model matematyczny pozwalający na podstawie bardzo małych próbek (nikt nie chciał dodatkowo wyniszczać zagrożonych żabich populacji) obserwować i przewidywać rozwój sytuacji. Może on być zastosowany w innych miejscach i w stosunku do innych gatunków zwierząt ginących. Wyniki badań naukowcy z Uniwersytetu Stanu Michigan opublikowali na łamach „Ecological Aplications”.

źródło:
Zobacz więcej