pilne

Oficjalne wyniki wyborów do PE: PiS – 45,38 proc., KE – 38,47 proc., Wiosna – 6,06 proc., Konfederacja – 4,55 proc., Kukiz'15 – 3,69 proc., Lewica Razem – 1,24 proc.

TK pod przewodnictwem Rzeplińskiego: Wiek przejścia sędziów w stan spoczynku określa ustawa, nie konstytucja

Warszawa, 07.05.2014. Sędziowie TK na sali rozpraw (fot. arch. PAP/Jakub Kamiński)

Dwa wyroki Trybunału Konstytucyjnego – z 1998 r. i 2014 r. – wykazały, że zgodnym z Konstytucją RP jest wyznaczanie przez parlament wieku przejścia w stan spoczynku sędziów, jak i obniżanie tego wieku. Wyrok z 2014 r. wydał skład sędziowski pod przewodnictwem prof. Andrzeja Rzeplińskiego, który teraz krytykuje reformę sądownictwa.

„Sąd Najwyższy postawił się ponad konstytucją. Takie zachowanie prowadzi do anarchii”

– Sędziowie Sądu Najwyższego, występując z pytaniami prejudycjalnymi do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), chronią swoje interesy;...

zobacz więcej

– W Polsce obowiązuje zasada nadrzędności konstytucji. Natomiast konstytucja może i odsyła w wielu przypadkach do ustawy. I właśnie tutaj mamy tego rodzaju sytuację, że ustawa zasadnicza odsyła do ustawy, która określi wiek przechodzenia sędziów w stan spoczynku. Daje tu uprawnienia ustawodawcy, tak jak w wielu innych przypadkach – powiedział w rozmowie z portalem tvp.info były sędzia Trybunału Konstytucyjnego, a obecnie wiceprzewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa sędzia Wiesław Johann, który zasiadał w składzie sędziowskim podczas orzekania TK w 1998 r.

W Polsce od kilku miesięcy trwa spór dzielący nie tylko partie polityczne, lecz także poszczególne grupy, identyfikujące się z tymi partiami. Kością niezgody jest tu kwestia wieku emerytalnego sędziów. Zgodnie z nowym prawem każdy sędzia po osiągnięciu wieku 65 lat w myśl ustawy przechodzi w stan spoczynku.

Wielu konstytucjonalistów zarzuca, że taka zmiana w sądownictwie jest niejako zamachem na polskie sądy. Wg nich tak skonstruowana ustawa jest niezgodna z konstytucją. W tym miejscu warto zaznaczyć, że o tym, czy dany zapis ustawy jest zgodny lub niezgodny z konstytucją, decyduje tylko i wyłącznie powołany do tego Trybunał Konstytucyjny.

To właśnie ten organ dwukrotnie orzekał w sprawie wieku emerytalnego sędziów. Zarówno w myśl sentencji wyroku z 1998 r., jak i tego z 2014 r. to ustawa, a nie konstytucja stanowi o wieku przejścia w stan spoczynku sędziów. Wynika z tego, że hasła, które przyjęli zarówno niektórzy sędziowie Sądu Najwyższego i innych sądów, jak i politycy partii opozycyjnych, o tym, że to „łamanie konstytucji”, nie mają podstawy. Stoi to w sprzeczności z orzeczeniami TK. Zadziwiać może również fakt, że postulaty niektórych sędziów, którzy orzekali wówczas w TK, o tym, że ustawa stanowi o wieku emerytalnym sędziego, stoją w sprzeczności z tym, co mówią teraz. Chodzi tutaj m.in. o prof. Andrzeja Rzeplińskiego, który w 2014 r. pełnił funkcję prezesa TK oraz zasiadał w składzie sędziowskim wówczas orzekającym, pełniąc w nim funkcję przewodniczącego.

Rzecznik SN mówi o Trybunale Stanu dla rządu. „Jest za to odpowiedzialność karna”

Jeśli rząd – premier czy minister – nie będzie respektował postanowień Sądu Najwyższego, wówczas właściwym dla takiego zachowania będzie Trybunał...

zobacz więcej

„Uprawnienie do stanu spoczynku jest przy tym jedną z konstytucyjnych gwarancji niezawisłości sędziowskiej. Trybunał zaznaczył jednak, że wiek, w którym sędzia przechodzi w stan spoczynku, określa ustawa, a nie Konstytucja. Również ustawa, a nie Konstytucja, przyznaje sędziom przywilej w postaci wcześniejszego stanu spoczynku” – napisano w uzasadnieniu wyroku z 7 maja 2014 r. (sygn. akt K 43/12).

Również z wyroku TK z 24 czerwca 1998 r. wynika, że wiek emerytalny sędziów można obniżyć. Wyrok ten dotyczył zmiany ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw. W składzie zasiadał również sędzia Wiesław Johann, który skomentował te dwa wyroki TK w rozmowie z portalem tvp.info.

„Konstytucja nakazuje ustawodawcy określenie granicy wieku, po osiągnięciu której sędziowie muszą przejść w stan spoczynku. Stosownie do postanowień ustawy -Prawo o ustroju sądów powszechnych granicą tą było i nadal pozostaje 70 rok życia; po jej przekroczeniu nikt nie może pełnić urzędu sędziowskiego w sądach, o których mowa w art. 175 konstytucji. Nie oznacza to jednak, by ustawodawca nie mógł też ustanowić innych, dodatkowych granic, po osiągnięciu których możliwe jest przesunięcie sędziego w stan spoczynku, nawet jeżeli nie wyraża on na to zgody. W świetle art. 180 ust. 4 konstytucji konieczne jest tylko, by także te granice oparte były o osiągnięcie określonego wieku przez sędziego, a w świetle ogólnych konstytucyjnych zasad ustroju sądownictwa konieczne jest, by regulacja taka była ustanowiona w sposób respektujący zasadę niezawisłości sędziowskiej i aby służyła ona realizacji konstytucyjnie legitymowanych celów” – stwierdzono w uzasadnieniu wyroku z 1998 r.

To dwa przykłady wyroków TK, w których jedyny właściwy organ, powołany do orzekania o zgodności bądź niezgodności ustaw z konstytucją, orzekł, że wiek emerytalny sędziów określa dana ustawa oraz że ustawa ten wiek może zmienić, co jest zgodne z zasadą nadrzędności ustawy zasadniczej.

Sąd Najwyższy zawiesza stosowanie niektórych przepisów ustawy o SN

Sąd Najwyższy skierował pięć pytań do Trybunału Sprawiedliwości UE oraz zawiesił stosowanie przepisów ustawy o SN, określających zasady...

zobacz więcej

– W Polsce obowiązuje zasada nadrzędności konstytucji. Natomiast konstytucja może i odsyła w wielu przypadkach do ustawy. I właśnie tutaj mamy tego rodzaju sytuację, że ustawa zasadnicza odsyła do ustawy, która określi wiek przechodzenia sędziów w stan spoczynku. Daje tu uprawnienia ustawodawcy tak jak w wielu innych przypadkach – zaznacza sędzia Johann.

Zdaniem byłego członka TK „tę zasadę trybunał uznał dwukrotnie jako zasadę obowiązującą”.

– Konstytucja nie jest aktem prawnym, który odnosi się do szczegółowych rozwiązań. Ona określa tylko zasady funkcjonowania organów władzy publicznej, także wymiaru sprawiedliwości. Ona wskazuje poprzez tzw. danie delegacji konstytucyjnej parlamentowi do określenia w drodze ustawy tych rozwiązań dot. przechodzenia w stan spoczynku. To jest normalnie przyjęta na całym świecie praktyka – powiedział sędzia.

Zdaniem sędziego Johanna twierdzenia sędziów SN są niezgodne z dwoma przywołanymi wyrokami TK. – Konstytucja określiła pełnomocnictwa parlamentowi do określenia wieku przechodzenia sędziów w stan spoczynku. Inaczej tego nie da się wytłumaczyć.(…) Sędziowie są oczywiście nieusuwalni, ale nieusuwalni do tego wieku, który wyznaczy ustawa, czyli do 65. roku życia – powiedział portalowi tvp.info sędzia Johann.

źródło:
Zobacz więcej