74 lata temu powstańcy zdobyli gmach PAST-y

Zwycięstwo Polaków w walkach o gmach Polskiej Akcyjnej Spółki Telefonicznej „PAST-y” to jeden z największych sukcesów bojowych Powstania Warszawskiego - napisał premier Mateusz Morawiecki w liście do uczestników uroczystości 74. rocznicy zdobycia gmachu.

74 lata temu powstańcy warszawscy zdobyli PAST-ę

20 sierpnia 1944 r. biało-czerwona flaga zawisła na gmachu Polskiej Akcyjnej Spółki Telefonicznej (PAST-y) przy ul. Zielnej. Zdobycie tego budynku...

zobacz więcej

74 lata temu, 20 sierpnia 1944 r., biało-czerwona flaga zawisła na gmachu PAST-y przy ul. Zielnej. Zdobycie tego budynku było jednym z największych sukcesów powstania warszawskiego.

„Zatknięcie biało-czerwonej flagi na górującym nad Warszawą gmachu Polskiej Akcyjnej Spółki Telefonicznej stało się symbolem heroicznej odwagi powstańców i wielkiej nadziei na oswobodzenie stolicy. Walka o strategiczny gmach PAST-y trwała niemal trzy tygodnie. Jak wspominają powstańcy, zdobycie obsadzonej przez znaczne siły Niemców, największej w tej części Europy centrali telefonicznej, przypominało zdobycie twierdzy” – podkreślił Morawiecki w liście odczytanym przez Szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych Jana Józefa Kasprzyka.

Jak zaznaczył, szturm i przejęcie PAST-y dobitnie ukazało, czym dla Polaków była i jest walka o wolność. „Chyląc czoła przed postawą powstańców warszawskich, oddajemy hołd jego żołnierzom, tym, którzy w sierpniu i wrześniu 1944 r. oddali swe życie, i tym, którzy jako świadkowie historii są wciąż wśród nas. Wyrażamy naszą wdzięczność i głęboki szacunek wobec ludzi, którzy bez wahania położyli swoją przyszłość na szali wolności i niepodległości Rzeczypospolitej” - podkreślił szef rządu.

„Na naszych oczach umacnia się międzypokoleniowa więź, dzięki której powstańcze ideały trwają, stając się drogowskazem dla młodych ludzi. Naszym obowiązkiem jest urzeczywistnienie tych wartości i przenoszenie ich w przyszłość jak skarb dla kolejnych pokoleń” - wskazał w liście Morawiecki.

Historia powstania warszawskiego w pigułce [INFOGRAFIKA]

1 sierpnia o godzinie 17:00 wybuchło powstanie warszawskie. Planowane na kilka dni trwało ponad dwa miesiące. 63 dni ciężkich walk – wiary w...

zobacz więcej

Stanisław Brzosko, ps. Socha, który uczestniczył w odbiciu PAST-y, wspominał w trakcie uroczystości szczególnie jeden moment z akcji - wyprowadzenia z budynku 115 jeńców niemieckich. Ocenił, że było to jedno z "większych zwycięstw i jedna z większych akcji" Powstania Warszawskiego.

Prezes Światowego Związku Żołnierzy AK Leszek Żukowski przypomniał, że 9 listopada 2000 r. ówczesny premier Jerzy Buzek przekazał symboliczne klucze do gmachu PAST-y specjalnie powołanej Fundacji Polskiego Państwa Podziemnego. „Od tego dnia jesteśmy nie tylko pełnoprawnymi gospodarzami tego obiektu, ale też staramy się, aby był nadal symbolem Polski Walczącej i wywalczonym miejscem, w którym byli powstańcy mogą przekazywać młodszemu pokoleniu idee walki o niepodległość” - zaznaczył Żukowski.

Szef Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych powiedział dziennikarzom, ze zdobycie gmachu PAST-y to jedna z „najchwalebniejszych kart Powstania Warszawskiego” i to taki moment, w którym możemy być dumni z tego, że jesteśmy Polakami. „Biało-czerwona flaga, która powiewała na gmachu PAST-y od 20 sierpnia 1944 r. do końca walk powstańczych była właściwie tym samym, czym biało-czerwona flaga, biało-czerwony proporzec zawieszony na gruzach klasztoru na Monte Casino. Dawał siłę, dawał moc, podnosił morale i jeszcze raz wskazywał, że dla Polaków nie ma rzeczy niemożliwych” - ocenił Kasprzyk.

Powstanie warszawskie w kolorze. Niezłomne miasto w etiudzie Telewizji Polskiej

1 sierpnia o godz. 17.00 w Warszawie oraz w wielu miastach Polski z okazji 74. rocznicy powstania warszawskiego uruchomione zostaną syreny...

zobacz więcej

W trakcie uroczystości przedstawiciele władz państwowych i samorządowych, instytucji państwowych i kombatantów złożyli wieńce i kwiaty przed znajdującą się na budynku tablicą upamiętniającą to wydarzenie.

Od początku powstania warszawskiego żołnierze AK podejmowali próby zdobycia gmachu PAST-y, obsadzonego przez niemieckich snajperów. PAST-a była przed wojną drugim po Prudentialu najwyższym budynkiem w Warszawie.

Aby pokonać niemiecką załogę, powstańcy podpalali budynek za pomocą miotaczy ognia zrobionych ze strażackich motopomp. Ostatecznie gmach zdobyto 20 sierpnia 1944 r.

Poza zdobyciem PAST-y batalion „Kiliński” wsławił się także odbiciem Prudentialu i Poczty Głównej. W czasie Powstania Warszawskiego oddział ten po napływie ochotników osiągnął stan ok. 2 tys. żołnierzy (w godzinie „W” batalion liczył ok. 900 żołnierzy; uzbrojonych było ok. 10 proc. z nich).

„Kiliński” był niepokonany; do końca powstania, do momentu kapitulacji, jego żołnierze utrzymali się na zdobytych pozycjach.

źródło:
Zobacz więcej