Raport

#FabrykahejtuPO

Wszystkie kobiety Józefa Piłsudskiego. Burzliwe życie marszałka

Józef Piłsudski stawiający pasjansa (fot. Wikipedia)

Charyzmatyczny mąż stanu i jeden z twórców niepodległej Rzeczpospolitej. Tak w świadomości Polaków zapisał się marszałek Józef Piłsudski, którego 150. rocznica urodzin przypada 5 grudnia. Jego życie to jednak nie tylko wielka polityka i sprawy państwowe, ale również rodzina i piękne kobiety, które pojawiały się na jego drodze. Wśród tych, które kochał, należy wskazać matkę, dwie żony i córki, a także te, o których jemu współcześni mogli tylko plotkować.

„Nazywano go królem Ajnów”. Tragiczne losy brata marszałka Piłsudskiego

Film o Bronisławie Piłsudskim, starszym bracie Marszałka Piłsudskiego, urodzonym w 1866 w Zułowie na Litwie. Obaj bracia Piłsudscy walczyli o...

zobacz więcej

Nazywany w rodzinie Ziukiem – Józef Klemens przyszedł na świat 5 grudnia 1867 roku jako czwarte w kolejności dziecko Józefa Wincentego Piłsudskiego i Marii z Billewiczów. Wychowywał się w rodzinnym majątku swojej matki – Zułów na litewskiej Żmudzi, skąd po tragicznym pożarze, wraz z całą rodziną, przeniósł się do Wilna. Tam ze starszym bratem Bronisławem rozpoczął naukę w gimnazjum. O edukację dzieci osobiście dbała matka, która wpoiła w nich patriotyzm. W domu Piłsudskich, pomimo trudnych warunków materialnych, nigdy nie brakowało ciepła i miłości.

Sam Józef blisko związany był ze swoim o rok starszym bratem, z którym chodził do jednej klasy. Był nie tylko zdolniejszy od Bronisława, ale miał od niego więcej szczęścia. Różnili się od siebie charakterem, starszy Piłsudski był poważny i opanowany, a młodszy wesoły i pełen radości życia. Bracia wspólnie wiosną 1882 roku założyli kółko samokształceniowe „Spójnia”, zajmujące się sprowadzaniem polskich książek. Nielegalna działalność doprowadziła do nałożenia na jego założycieli surowych kar finansowych przez carską policję.

Bronisław i Józef (obaj w środku) na kółku samokształceniowym „Spójnia” w 1885 roku (fot. Wikipedia)

„Józef Piłsudski był dla mnie przede wszystkim dziadkiem”

– Józef Piłsudski był dla mnie przede wszystkim dziadkiem, osobistym – powiedział na antenie TVP Info Krzysztof Jaraczewski, wnuk Marszałka i...

zobacz więcej

Śmierć ukochanej matki

Rok przed maturą Józefa zmarła ciężko chora od lat Maria Piłsudska, którą wielbił i szanował jak żadną inną kobietę. Syn niezwykle przeżył jej śmierć i do końca życia stawiał na pierwszym miejscu. Niedługo potem rozpoczął on studia medyczne na Uniwersytecie Charkowskim, gdzie prowadził działalność konspiracyjną w niepodległościowych organizacjach studenckich. Za udział w studenckiej demonstracji został zatrzymany przez policję carską.

22 marca 1887 Józef został aresztowany pod zarzutem udziału w spisku na życie cara, którego autorami byli członkowie stowarzyszenia o nazwie „Wola Ludu”. Piłsudski nieświadomie pomógł zamachowcom, będąc przewodnikiem po Wilnie jednego z nich, próbującego zdobyć niezbędną truciznę. Początkowo przewieziono go do Twierdzy Petropawłowskiej, a następnie do więzienia śledczego w Petersburgu. Chociaż w procesie spiskowców przyznano mu rolę świadka, to i tak został skazany na pięcioletnie zesłanie w głąb Rosji.

Rodzice Józefa Piłsudskiego: Maria z Billewiczów i Józef Wincenty (fot. wikipedia.org)

Wspomnienia żony marszałka Piłsudskiego. „Dzieci uwielbiały ojca”

zobacz więcej

Syberyjska towarzyszka

Początkowo Piłsudski wraz z innymi skazanymi trafił do Irkucka, gdzie w wyniku buntu osadzonych został brutalnie pobity przez żołnierzy. Do miejsca osiedlenia, czyli Kireńska na Syberii, dotarł bez dwóch przednich zębów. Mimo to wysoki, przystojny, z bujną czupryną i krzaczastymi brwiami cieszył się powodzeniem wśród pań. W wieku 22 lat, podczas odwiedzin socjalisty Stanisława Landego, poznał swoją pierwszą miłość. Była to szwagierka pana domu i działaczka niepodległościowa Leonarda Lewandowska, która trafiła na zesłanie za działalność antycarską.

Połączyło ich głębokie uczucie, dlatego szybko zdecydowali się zamieszkać razem. Dla zakochanego Ziuka problemu nie stanowił fakt, że jego syberyjska towarzyszka była od niego aż o sześć lat starsza. Nazywał ją pieszczotliwie „Leosią”, ona zaś wzięła na siebie wszystkie domowe obowiązki. Ta sielanka nie trwała długo, gdyż po roku przerwał ją koniec odbywania przez nią kary i wyprowadzka.

Choć zakochani przysięgli sobie dozgonną miłość i nawet przez pierwsze miesiące Józef słał Leonardzie pełne namiętności listy, to można z nich wyczytać, że interesował się już innymi kobietami. „A kobiety, ach mój Boże, jakie one czułe są na komplementy” – pisał. Z pierwszą miłością nigdy się już nie spotkał, a sama Leonarda w 1901 roku popełniła samobójstwo, podobno na wieść o ślubie ukochanego.

Leonarda Lewandowska była o sześć lat starsza od Józefa Piłsudskiego (fot. wikipedia.org)

Piłsudski chciał interwencji zbrojnej w Niemczech. Premiera „Marszałka” w Teatrze Telewizji TVP

Sztuka Wojciecha Tomczyka to dzieło o mniej znanych faktach z życia jednego z najwybitniejszych polskich polityków - marszałka Józefa Piłsudskiego....

zobacz więcej

Wygrana rywalizacja z Dmowskim

Z Syberii Piłsudski powrócił 1 lipca 1892 roku do Wilna, gdzie wstąpił do ruchu socjalistycznego. To właśnie w PPS poznał Marię z Koplewskich Juszkiewiczową, która w partii miała przydomek „Piękna Pani”. Była osobą wolną (unieważniła swój związek zawarty w wieku 16 lat, z którego miała córkę), lubiła przyjemności życia i działalność konspiracyjną. Uchodziła za wyjątkową piękność i ponoć kochało się w niej pół Wilna. Józef Piłsudski nie mógł pozostać obojętny na jej wdzięki, o które musiał rywalizować z Romanem Dmowskim.

Maria miała pokazywać się na mieście raz z jednym, a raz z drugim. Stan ten trwał trzy lata, aż w końcu wybrankiem okazał się być Józef. Odtrącony Dmowski nigdy nie wybaczył Piłsudskiemu odebrania ukochanej, co zaważyło na ich politycznych stosunkach.

Józef, by móc poślubić Marię, zmienił wyznanie na ewangelicko-augsburskie, do czego doszło w maju 1899 roku. Mężem i żoną zostali 15 lipca w zborze w Paproci Dolnej oraz zamieszkali w Łodzi, a następnie we Lwowie i ostatecznie w 1904 roku w Krakowie. Związek wydawał się idealny, dopóki Maria nie postanowiła brylować w towarzystwie, bywając do późna w kawiarniach i organizując bankiety. Tego było już za wiele dla zamkniętego w sobie i zaabsorbowanego polityką Piłsudskiego.

Maria z Koplewskich Piłsudska, I voto Juszkiewiczowa, pierwsza żona Józefa Piłsudskiego (fot. wikipedia.org)

Przed ogłoszeniem niepodległości Marszałek nocował w miejscu obecnej siedziby TVP

W siedzibie TVP przy placu Powstańców Warszawy (przed wojną plac Napoleona) otwarto wystawę pt. „Dom Niepodległości”. Wystawa obejmuje zdjęcia i...

zobacz więcej

„Podwójne życie”

Kiedy ich małżeństwo przechodziło kryzys, Józef poznał młodszą od siebie o 15 lat członkinię PPS, kurierkę między Galicją a Królestwem – Aleksandrę Szczerbińską. Charyzmatyczny przywódca Organizacji Bojowej zafascynował młodą działaczkę, która z kolei jemu imponowała odwagą. Zajmowała się organizacją i magazynowaniem broni i wzięła udział m.in. w ataku na pociąg wiozący pieniądze z Wilna do Petersburga, które ukryła właśnie ona. Decydujący dla przyszłości jej znajomości z Piłsudskim był jednak pobyt w Kijowie. To wtedy powiedział, że ją kocha.

Swój romans rozwijali powoli, a Józef nie kwapił się do rozwiązania całej sytuacji. Czule korespondował, a nawet spędzał wolne dni zarówno z żoną, jak i kochanką. Choć Maria wiedziała o „podwójnym życiu” męża, to nie chciała zgodzić się na rozwód. Poważnie wtedy zachorowała, a jej stan psychiczny zdecydowanie pogorszyła śmierć w 1908 roku jedynej córki, a pasierbicy Piłsudskiego – Wandy. On również bardzo przeżył jej stratę, o czym świadczy fakt, że swojej pierworodnej córce nadał po latach to samo imię.

Aleksandra ze Szczerbińskich Piłsudska – druga żona marszałka (fot. wikipedia.org)

Ostatni mundur Piłsudskiego na wystawie w Krakowie

Mundur, w którym Józef Piłsudski został pochowany w 1935 r., będzie można przez trzy najbliższe dni bezpłatnie oglądać w Muzeum Narodowym w...

zobacz więcej

Córki i śmierć żony

Po odzyskaniu niepodległości, a ciągle bez możliwości zawarcia małżeństwa, Piłsudski i Szczerbińska nie mieszkali razem, on w Belwederze, a ona w dwupokojowym mieszkaniu na Pradze, a następnie przy ulicy Koszykowej. Odwiedzała go rzadko, by nie wzbudzać niepotrzebnych komentarzy, choć wiadomo było, że urodziła mu dwie córki. Oprócz Wandy, 28 lutego 1920 roku na świat przyszła Jadwiga, nazywa w rodzinie Jagodą.

Gdy niedługo potem, opuszczona i schorowana zmarła pierwsza żona Piłsudskiego, nie obyło się bez skandalu z Józefem w roli głównej. Nie zjawił się on bowiem osobiście na jej pogrzebie, wysyłając w swoim imieniu do Wilna młodszego brata – Jana. Chciał też jak najszybciej zalegalizować swój związek z Aleksandrą, do czego doszło już dwa miesiące później. Odbiło się to wzrostem niechęci społecznej, czego najmocniej doświadczyła nowa pani Piłsudska.

Rząd wesprze Muzeum Józefa Piłsudskiego

Będzie rządowe wsparcie dla Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku – powiedział premier Donald Tusk 15 sierpnia, w dniu zwycięskiej bitwy w wojnie...

zobacz więcej

Młoda lekarka zawróciła mu w głowie

Od lipca 1923 roku rodzina Piłsudskich, po tym jak Józef złożył urząd Naczelnika Państwa i opuścił Belweder, wyniosła się z Warszawy i zamieszkała w Dworku Milusin w Sulejówku. Rok później udali się oni do Druskiennik na wypoczynek. Któregoś dnia po długim spacerze, 57-letni już wówczas Piłsudski nagle zasłabł i potrzeba było wezwać lekarza. Zjawiła się młoda lekarka Eugenia Lewicka, która od razu wpadła mu w oko. Wierzyła ona w leczenie poprzez ruch na świeżym powietrzu i aktywny wypoczynek, a także była inicjatorką i twórczynią kąpielisk powietrzno-słonecznych w zalesionej części kurortu.

Początkowo luźna znajomość z o 30 lat młodszą kobietą, zaczęła przeradzać się w coś więcej, gdy w kolejnym roku do Druskiennik Józef pojechał już bez rodziny. Kuracjusze widywali go uśmiechniętego na spacerach z kobietą, która mogłaby być jego córką. To dzięki Lewickiej Piłsudski odnalazł w sobie dostatecznie dużo sił, by wrócić do gry o władzę, a w 1926 roku zorganizował zamach majowy. W konsekwencji tego został nieformalną głową państwa.

Dworek Milusin w Sulejówku, gdzie obecnie mieści się Muzeum Józefa Piłsudskiego (fot. wikipedia.org)

78 lat od śmierci marszałka Piłsudskiego

zobacz więcej

Samobójstwo kochanki

Powrócił do Belwederu i politycznie wiodło mu się bardzo dobrze. Zupełnie przeciwnie, jeśli zaś chodzi o życie rodzinne. Sytuacja w jego małżeństwie była trudna, przez co zupełnie przestał wracać do domu, a związek z Aleksandrą był utrzymywany wyłącznie na potrzeby dzieci. Częściej bywał w kamienicy przy Belwederskiej 44, gdzie jedno z mieszkań zajmowała Lewicka. Przychodził do niej „na herbatkę”. Pracowała wtedy w specjalnie z myślą o niej powołanym Urzędzie Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego, które było zalążkiem przyszłej AWF i polskich uczelni sportowych.

W związku z napiętą atmosferą wokół kontrowersyjnej relacji, a także problemami zdrowotnymi Piłsudski wyruszył na kilkumiesięczny urlop na Maderę, dokąd zabrał tylko dwie osoby: osobistego lekarza Marcina Woyczyńskiego oraz... Eugenię Lewicką. Ta jednak, ku zaskoczeniu wszystkich, wróciła z wakacji sama kilka tygodni przed Józefem. Już nigdy więcej nie spotkała się z Piłsudskim, a 27 czerwca 1931 roku znaleziono ją nieprzytomną w warszawskim urzędzie, gdzie pracowała. Zmarła dwa dni później po zatruciu nieokreślonymi środkami chemicznymi, być może samobójstwie.

Józef Piłsudski podczas zwiedzania Madery łodzią motorową, obok lekarka Eugenia Lewicka (fot. NAC)

„Balansujcie dopóki się da, a gdy się już nie da, podpalcie świat!”

91 lat temu, 12 maja 1926 r., marszałek Józef Piłsudski na czele wiernych mu oddziałów podjął marsz na Warszawę, który przeszedł do historii jako...

zobacz więcej

„Kochana Dzidzia”

W ostatnich latach życia marszałka łączono jeszcze z pielęgniarką i urzędniczką Jadwigą Burhardt oraz Kazimierą Iłłakowiczówną, pełniącą funkcję sekretarki Piłsudskiego w latach 1926-1935. Na prawdziwość relacji z tą pierwszą kobietą wskazują listy, jakie pisał do „kochanej Dzidzi”, jak nazywał młodszą o 34 lata Burhardt. „W tenże piątek proszę czekać na mnie u siebie około godz. 6 po południu. Ucałowania rączek z przeprosinami łączę”.

Ich regularne schadzki odbywały się zazwyczaj w mieszkaniu Jadwigi. Romans ten trwał prawie cztery lata. Nie wiadomo, czy Piłsudski znudził się tą relacją, czy też nie miał siły kontynuować związku, który ostatecznie zakończyła jego śmierć 12 maja 1935 roku.

Jadwiga Burhardt (fot. Wykop.pl)

Muzeum Józefa Piłsudskiego

zobacz więcej

Miłość do córek

Ostatnie lata życia Piłsudski mieszkał w budynku Głównego Inspektoratu Sił Zbrojnych, a żona z córkami w Belwederze. Chociaż drugie małżeństwo okazało się fikcją, to trzeba podkreślić, że marszałek nie zaniedbywał Wandzi i Jadzi. Dla nich zawsze znajdował czas, a one zaś darzyły ojca bezgraniczną miłością. Wanda po zdaniu matury i wybuchu II wojny światowej, wraz z matką i siostrą wylądowała w Anglii, gdzie skończyła medycynę i pracowała jako psychiatra w polskim szpitalu pod Londynem.

Z kolei Jadwiga pilotowała samoloty bojowe oraz podjęła studia architektoniczne, a także urbanistykę i psychologię. Wyszła za mąż za kpt. Andrzeja Jaraczewskiego, któremu urodziła dzieci: Krzysztofa i Joannę.

Wanda Piłsudska (L) i Jadwiga Piłsudska-Jaraczewska przed rodzinnym dworkiem w Sulejówku. (fot. arch.PAP/Janusz Mazur)

W przygotowaniu tego materiału korzystałem z książek: „Kobiety w życiu Marszałka Piłsudskiego” autorstwa Iwony Kiezler oraz Sławomira Kopra – „Józef Piłsudski: życie prywatne marszałka”.

źródło:
Zobacz więcej