RAPORT

Wojna na Ukrainie

Od bogatych po ascetyczne. Wybrano najpiękniejsze szopki krakowskie

To już 74 konkurs w Krakowie (fot. PAP/Jacek Bednarczyk)
To już 74 konkurs w Krakowie (fot. PAP/Jacek Bednarczyk)

162 prace ocenili jurorzy w rozstrzygniętym w niedzielę 74. Konkursie Szopek Krakowskich. Podczas uroczystości w Muzeum Historycznym Miasta Krakowa wręczono nagrody w kategoriach szopek profesjonalnych: dużych, średnich, małych i miniaturowych, a także najmłodszym.

Konstrukcja jak miasto w pigułce. Kraków wybrał najpiękniejsze szopki [GALERIA]

W 73. Konkursie Szopek Krakowskich jurorzy przyznali nagrodę Grand Prix szopce, która wyróżniała się wyjątkowymi walorami artystycznymi. Otrzymał...

zobacz więcej

Charakterystyczną cechą krakowskich szopek, która odróżnia je od powstających na całym świecie skromnych „betlejemek”, jest nawiązywanie do zabytkowej architektury miasta. Tradycja robienia szopek często przechodzi w rodzinach z pokolenia na pokolenie. Kultywowaniem tradycji szopek krakowskich zajmuje się Muzeum Historyczne Miasta Krakowa.

Jak zażartował dyrektor tej placówki Michał Niezabitowski, w pierwszą niedzielę grudnia muzeum przeżywa „swoistą klęskę żywiołową” – jego korytarze i sale zapełniają tłumy szopkarzy wraz z rodzinami, a także dzieci i młodzież, które podtrzymują tę tradycję w krakowskich przedszkolach, szkołach i domach kultury.

– Nie można tej klęsce przeciwdziałać, trzeba się jej poddać. To wszystko są artyści, którzy odważają się raz do roku zmierzyć z legendą i tradycją Krakowa i w tym jednym, złotym, strojnym budyneczku zamknąć wszystko to, co nazywamy Krakowem – zaznaczył Niezabitowski.

W najbardziej prestiżowej kategorii szopek dużych wygrał Tadeusz Gillert, który jest weteranem krakowskiego szopkarstwa. Jak mówił, w tym roku wziął udział w konkursie po raz 51.; do tej pory zdobył 15. pierwszych nagród, z czego ostatnią w szopkach dużych 12 lat temu.

Według niego, jego szopka jest „klasyczna i konserwatywna”, bez nawiązań do wydarzeń współczesnych. Symetryczna konstrukcja wysoka na 1,45 m. została wykonana wyłącznie z tradycyjnych materiałów, utrzymana w krakowskich kolorach ludowych czerwonym i zielonym z dodatkiem złotego.

Szopka zawiera 31 postaci, obok Świętej Rodziny, Trzech Króli, pasterzy występują w niej postaci krakowskie: ruchomy Lajkonik, Twardowski machający ręką do publiczności, hejnalista wychylający się z Wieży Mariackiej i Tatar, który napina łuk, żeby go trafić strzałą w krtań.

Autor po raz pierwszy umieścił w swojej szopce postać ułana 8. Pułku Ułanów Księcia Józefa Poniatowskiego, który w okresie międzywojennym stacjonował w krakowskich Rakowicach.

Od bogatych po ascetyczne

W kategorii szopek średnich zwyciężył inny weteran krakowskiego szopkarstwa – Maciej Moszew. W kategorii szopek małych pierwsze miejsce przypadło Dariuszowi Czyżowi, a miniaturowych – Janowi Kirszowi. Nagrody i wyróżnienia otrzymały też dzieci i młodzież; budują one szopki samodzielnie lub w grupach w przedszkolach, szkołach i domach kultury.

Wystawa pokonkursowa prezentująca tegoroczne konstrukcje czynna będzie od poniedziałku do końca lutego przyszłego roku. Zgłoszone do konkursu szopki są wykonane tradycyjnie z kartonu, papieru, drewnianych listewek i kolorowej folii aluminiowej. Jedne z nich są przebogate i zachwycają bogactwem szczegółów, inne są proste, ascetyczne.

Szopki nawiązują do architektury Krakowa (fot. PAP/Jacek Bednarczyk)
Szopki nawiązują do architektury Krakowa (fot. PAP/Jacek Bednarczyk)

Krakowska szopka znacznie różni się od betlejemskich stajenek. Musi być budowlą wieżową i zawierać charakterystyczne dla architektury Krakowa detale. Najczęściej szopki są budowane na wzór krakowskich kościołów. Szopkarze chętnie odtwarzają fronton Bazyliki Mariackiej oraz wieże i kopuły katedry na Wawelu. Oprócz Świętej Rodziny tradycyjnymi bohaterami krakowskich szopek są: Lajkonik, Smok Wawelski, hejnalista, krakowiacy.

Konkurs od 1937 roku

Tradycja szopki krakowskiej wywodzi się z jasełek, które organizowano w okresie Bożego Narodzenia w kościołach. Najstarsze figurki jasełkowe przechowywane w Krakowie pochodzą z XIV w. i znajdują się w kościele św. Andrzeja. Do końca XIX wieku wyrobem szopek zajmowali się murarze z krakowskich przedmieść. W czasie świąt chodzili oni z szopkami po domach.

Konkurs Najpiękniejszych Szopek organizowany jest od 1937 roku. Do rywalizacji stanęło wówczas 86 osób. Po przerwie, spowodowanej wybuchem wojny, konkurs wznowiono w 1945 roku, kiedy na miejscu zburzonego pomnika Adama Mickiewicza znów pojawili się szopkarze. Od tej pory konkursy są organizowane nieprzerwanie co roku w każdy pierwszy czwartek grudnia. Wyniki ogłaszane są w następującą po czwartku niedzielę. Organizatorem konkursu jest Muzeum Historyczne Miasta Krakowa. Część szopek muzeum zakupuje do swojej kolekcji. Najstarszą w zbiorach jest szopka Michała Ezenekiera z ok. 1900 r.

W szopkach pojawiają się również współczesne postaci (fot. PAP/Jacek Bednarczyk)
W szopkach pojawiają się również współczesne postaci (fot. PAP/Jacek Bednarczyk)

Aplikacja mobilna TVP INFO na urządzenia mobilne Aplikacja mobilna TVP INFO na urządzenia mobilne
źródło:

Zobacz więcej