RAPORT

Prorosyjska era Tuska

Szimon Peres nie żyje. Były prezydent Izraela miał 93 lata

Szimon Peres miał 93 lata (fot. wikipedia.org)
Szimon Peres miał 93 lata (fot. wikipedia.org)

Najnowsze

Popularne

Były prezydent Izraela Szimon Peres w połowie września doznał udaru i trafił do szpitala. Jak pisał jeden z izraelskich dziennikarzy na łamach „The New York Times” obecność Peresa sprawiała, że jego kraj „ciągle czuł się młody”.

Szimon Peres urodził się w Polsce, a dokładnie w Wiszniewie w 1923 roku w ówczesnym województwie nowogrodzkim. – Urodziłem się w małym żydowskim sztetlu, który w ciągu dwóch wojen – pierwszej i drugiej, było pod polską kontrolą – ale pomimo to byli tam Białorusini, Rosjanie. I oni nienawidzili Polaków. Nie mówili ich językiem. Miejsce, w którym się urodziłem, było bardzo małe, całkowicie żydowskie, a my nie żyliśmy ani w Polsce, ani w Rosji. Żyliśmy w Izraelu od dnia moich narodzin, nawet przed emigracją– tak w 2003 roku wspominał swoje rodzinne strony.

Prezydent Peres zaprosił papieża do Izraela

Prezydent Izraela Szimon Peres zaprosił papieża Franciszka do Jerozolimy. – Czekam nie tylko ja, ale cały naród izraelski – powiedział Peres...

zobacz więcej

Troje dzieci, ośmioro wnucząt i dwoje prawnucząt

W miejscowości, w której mieszkał mówiono po rosyjsku, hebrajsku oraz w języku jidysz. Mały Szymon w szkole uczył się polskiego. Posługiwał się również językiem angielskim i francuskim. Ojciec Peresa był handlarzem starociami, matka bibliotekarką. Miał też młodszego brata Gerszona, Największy wpływ na życie przyszłego polityka miał jego dziadek rabin Cewi Meltzer. – Jako dziecko, wyrosłem w domu mojego dziadka. Mój dziadek nauczał mnie Talmudu. To nie było tak łatwe, jak by się mogło wydawać. W moim domu nie przestrzegano prawa religijnego. Moi rodzice nie byli ortodoksami, ale ja byłem Haredi (ultra ortodoksyjny – przyp. red.). Pewnego razu, usłyszałem, że moi rodzice słuchali radia w szabat, więc je zniszczyłem – mówił.

Dziadek Peresa jak i cała jego dalsza rodzina zginęli podczas Holocaustu. On wraz z ojcem i bratem w 1934 roku dołączył do ojca, który w 1923 roku wyemigrował do brytyjskiego Mandatu Palestyny i zamieszkał w Tel Awiwie. Tam Peres ukończył podstawówkę, a w 1938 roku rozpoczął naukę w szkole rolniczej w Ben Szemen. Szkoła ta przygotowywała młodzież do pracy na roli i walki w obronie Ziemi Izraela.

To właśnie wtedy zaczął publikować swoje pierwsze artykuły w gazetce szkolnej a w 1941 roku został wybrany sekretarzem Hanoar Haoved Vehalomed, czyli młodzieżowej organizacji związanej z ruchem syjonizmu socjalistycznego. W tym roku udał się także na praktyczne szkolenie do kibucu Gewa, a w 1942 roku przyłączył się do grupy założycieli kibucu Alumot. Pracował tam w gospodarstwie mleczarskim oraz jako skarbnik kibucu. Żoną Peresa w 1945 roku została Sonia Gelman. Mieli dwóch synów Yoniego oraz Hemiego i córką Zvię Valdan. Peres doczekał się ośmiorga wnucząt i dwójki prawnucząt.

„Najfajniejszy prezydent”

Będąc już na „prezydenckiej emeryturze” zasłynął z dowcipnego filmu, który przedstawiał trudy życia na bezrobociu. Film zaczyna się od sceny, w której Peres pakuje szpargały ze swojego gabinetu. Do tekturowego pudła wkłada m.in. laleczkę w izraelskim mundurze i książkę „Prezydentura dla opornych”. Popijając kawę z kubka z napisem „Najfajniejszy prezydent” rusza na poszukiwanie pracy. Po wizycie w pośredniaku znajduje zatrudnienie na stacji benzynowej.

Podczas rozmowy ze zdenerwowanym kierowcą wypowiada zdanie: „Jeśli będziesz odrzucał każdą moją ofertę, zapłacisz wysoką cenę”. Kierowca poddaje się i kupuje od niego nadmuchiwane akcesoria do kąpieli. Zdanie wypowiedziane przez Peresa wiele osób skojarzyło z polityką izraelskich władz, na przykład wobec Palestyńczyków. Film wyreżyserowany został przez wnuczkę byłego prezydenta Izraela.

Spotkanie z Barackiem Obamą w 2009 roku (fot. wikipedia.org)
Spotkanie z Barackiem Obamą w 2009 roku (fot. wikipedia.org)

Ostatni dzień pielgrzymki do Ziemi Świętej; Papież złożył hołd ofiarom Holokaustu

Jednym z pierwszych punktów ostatniego dnia papieskiej pielgrzymki do Ziemi Świętej była wizyta przy Ścianie Płaczu. Papież Franciszek przez kilka...

zobacz więcej

Siła napędowa nowoczesnego przemysłu zbrojeniowego

Zanim zaangażował się w życie polityczne, Peres przystąpił do żydowskiej organizacji paramilitarnej Hagana. W 1947 roku został osobą odpowiedzialną za kadry i zakup broni dla niej. Gdy w 1948 roku powstały Siły Obronne Izraela był ich pracownikiem cywilnym. Z racji tego, że ułatwiało mu to wykonywanie swoich obowiązków, nigdy nie zaciągnął się do Sił Obronnych Izraela. W kwietniu 1949 Peres został szefem służb morskich i został mianowany szefem delegacji Ministerstwa Obrony Izraela w Stanach Zjednoczonych. Czas ten wykorzystał także na ukończenie prywatnego uniwersytetu The New School w Nowym Jorku.

W 1952 został mianowany Zastępcą Dyrektora Generalnego Ministerstwa Obrony, a w 1953 został najmłodszym w historii Dyrektorem Generalnym Ministerstwa Obrony. Peres poza podejmowaniem wysiłków na rzecz nawiązywania kolejnych kontraktów zbrojeniowych, prowadził także szeroką działalność związaną z budową w Izraelu nowoczesnego przemysłu zbrojeniowego, zdolnego do produkcji każdego rodzaju broni i amunicji. Powstała w 1953 Israel Aerospace Industries kupowała w Stanach Zjednoczonych sprzęt do naprawy samolotów i robiła swoje pierwsze kroki w opracowywaniu własnych technologii lotniczych.

W 1958 zakupiono francuskie odrzutowe samoloty myśliwskie Mirage III, a w 1960 uruchomiono linię montażową odrzutowych samolotów szkoleniowych CM.170 Magister. Zakłady Israel Military Industries rozpoczęły produkcję pistoletów maszynowych Uzi. W zakładach Rafael Advanced Defense Systems rozpoczęto rozwijanie technologii pocisków odrzutowych. Siłą napędową wszystkich tych projektów był Szimon Peres.

Tajne porozumienie i nagroda Nobla

Pierwszy raz polityka pochłonęła go, gdy podczas wyborów parlamentarnych w 1959 roku. W grudniu 1959 roku rozpoczął pracę, jako wiceminister obrony i w dalszym ciągu prowadził prace nad rozwojem izraelskiej obronności. Podczas 60 lat swojej politycznej działalności dwa razy był premierem Izraela, a 12 razy pełnił funkcje ministerialne. Oprócz ministra obrony, także ministra spraw zagranicznych. Po raz pierwszy premierem został 13 września 1984 roku. Równocześnie pełniąc obowiązki ministra spraw wewnętrznych i ministra spraw religii. Po raz drugi w listopadzie 1995 roku po zabójstwie premiera Rabina.

Wcześniej w sierpniu 1993 roku podpisał wraz z Mahumed Abbasem tajne Porozumienie w Oslo. Tworzyło ono Autonomię Palestyńską w Strefie Gazy i mieście Jerycho. W zamian Organizacja Wyzwolenia Palestyny wyrzekała się przemocy oraz uznawała prawa państwa Izrael do istnienia w pokoju i bezpieczeństwie. Publiczne podpisanie tekstu porozumienia odbyło się 13 września 1993 przez Icchaka Rabina i Jasira Arafata w uroczystej ceremonii na trawniku przed Białym Domem w Waszyngtonie, w obecności prezydenta Billa Clintona. W Izraelu umowę tą przyjęto bardzo nieufnie i krytykowano ją. Rabin i Peres zostali oskarżeni o zdradę, a Rabin przypłacił tę decyzję życiem. 10 grudnia 1994 Icchak Rabin, Jasir Arafat i Szimon Peres zostali w Oslo odznaczeni za ten pakt Pokojową Nagrodą Nobla.

Izrael zawiesza przepustki dla Palestyńczyków. Będzie odwet za zamach w Tel Awiwie

Władze Izraela poinformowały o cofnięciu pozwoleń na wjazd dla Palestyńczyków w okresie ramadanu. To reakcja na środowy atak w centrum Tel Awiwu,...

zobacz więcej

„Spojrzeć w oczy historii przeplatanej głębokim bólem”

Na początku 2007 roku Peres został kandydatem na prezydenta. 13 czerwca 2007 roku został wybrany przez Kneset na 9. prezydenta. W drugiej turze głosowania poparło go 83 deputowanych na 120 zasiadających w izraelskim parlamencie. Dwaj pozostali kandydaci zrezygnowali z walki już w pierwszej turze. – Ekonomia Izraela rozkwita. Izraelscy biznesmeni inwestują wokół całego świata. Izrael osiągnął bezprecedensowy sukces ekonomiczny. Dziś osiągnęliśmy gospodarczą niezależność, i wykupujemy Manhattan, Węgry, Rumunię, Polskę. I jak ja to widzę, nie mamy żadnych problemów – mówił kilka miesięcy po wyborze na prezydenta.

Peres pełnił swoją funkcję do 2014 roku.

Gdy 18 kwietnia 2008 roku przemawiał w polskim Senacie mówił: „Przybyłem, więc do Was w imieniu umarłych i żywych. Umarłych z przeszłości i żywych z teraźniejszości, i wierzę, że także w imieniu tych, którzy urodzą się jutro. Przybyłem, aby odmówić Kadysz i zaśpiewać >>Ha-Tikwę<<. I spojrzeć w oczy historii przeplatanej głębokim bólem i wielką nadzieją, historii przypominającej górski krajobraz, krajobraz złożony z niebotycznych szczytów i bezdennych przepaści”.

O problemach ze zdrowiem Peresa poinformowało w połowie września jego biuro. Wprowadzony w stan śpiączki farmakologicznej, był podłączony do respiratora. Stan jego zdrowia uznawany był za stabilny, ale w czwartek pogorszył się. Uszkodzenia, jakich doznał po wylewie były nieodwracalne. Jak pisał izraelski dziennikarz Shmuel Rosner na łamach „The New York Times” cały kraj modlił się o to, aby jego były prezydent dożył swoich 95 urodzin.

Aplikacja mobilna TVP INFO na urządzenia mobilne Aplikacja mobilna TVP INFO na urządzenia mobilne
źródło:
Zobacz więcej