CBA nie zawsze użyje kajdanek

Zapis ten mówił, że kajdanki i prowadnice stosuje się na polecenie sądu i prokuratora; wobec osób podejrzanych lub oskarżonych o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu albo skazanych za takie przestępstwo.

– Zastosowanie kajdanek lub prowadnic może nie być w ogóle potrzebne, jeśli osoba, do której kierowane jest polecenie podporządkowania się, poleceniu temu się podporządkuje – uzasadniał sędzia TK Adam Jamróz. Dodał, że „niepodporządkowanie się poleceniu funkcjonariusza stanowi podstawową, konieczną przesłankę dla zastosowania wszystkich środków przymusu bezpośredniego, także kajdanek i prowadnic”.

Wniosek o zbadanie konstytucyjności przepisów rozporządzenia skierował Rzecznik Praw Obywatelskich po zatrzymaniu przez CBA w lutym 2007 roku ordynatora oddziału kardiochirurgii szpitala MSWiA w Warszawie dra Mirosława G. RPO ocenił wówczas, że użycie wobec niego kajdanek podczas zatrzymania było „nieuzasadnione”. Zwracał też uwagę, że Mirosław G. „w najmniejszym chociaż stopniu nie utrudniał czynności funkcjonariuszom”.

Sędzia Jamróz podkreślał jednak, iż orzeczenie TK uchylające zapis rozporządzenia przywraca stan zgodny z konstytucją, ale „nie uniemożliwia zastosowania kajdanek i prowadnic zgodnie z przepisami Ustawy o CBA”. – Pozostałe przepisy rozporządzenia nie zostały uchylone, a więc funkcjonowanie CBA w tym zakresie jest możliwe – dodał.

Ustawa budzi wątpliwości

TK podzielił w większości argumenty RPO. Przedstawiciel Rzecznika wskazywał wcześniej, że rozporządzenie ma tylko konkretyzować ustawę o CBA, a nie ją uzupełniać, regulując kwestie pominięte przez ustawodawcę. – Zestawienie ustawy z rozporządzeniem nasunęło wątpliwości, czy przepis w rozporządzeniu jest zgodny z zakresem upoważnienia ustawowego – mówił przed TK reprezentujący RPO Piotr Sobota.

Według zapisów ustawy o CBA funkcjonariusze „mogą stosować fizyczne, techniczne i chemiczne środki przymusu bezpośredniego” ale „w przypadku niepodporządkowania się wydanym na podstawie ustaw poleceniom służącym realizacji zadań”. Jak wskazywał Rzecznik w swym wniosku, ustawa „nie przewiduje innej możliwości stosowania jakiegokolwiek środka przymusu bezpośredniego niż następcze – jako reakcję na niepodporządkowanie się wydawanym zgodnie z prawem poleceniom funkcjonariuszy”.

Ponadto – zdaniem RPO – ustawa nie przewiduje też, aby decyzja o stosowaniu kajdanek mogła być przeniesiona na inny organ, a rozporządzenie wspomina o prokuratorze lub sądzie.