„Poważne zagrożenie dla żywej kultury”. Od Wyspy Wielkanocnej po Wielki Mur Chiński – wiele z najbardziej charakterystycznych obiektów światowego dziedzictwa kulturowego jest zagrożonych przez rosnące temperatury związane ze zmianami klimatu. UNESCO bije na alarm. Miejsca wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO – od liczącego 4000 lat kompleksu piramid w Iraku po starożytne posągi na Wyspie Wielkanocnej – są narażone na ekstremalną erozję i niszczenie w miarę wzrostu temperatur oraz nasilania się burz i susz.Badanie z 2025 roku wykazało, że 80 proc. obiektów światowego dziedzictwa kulturowego boryka się ze stresem klimatycznym, ponieważ materiały takie jak drewno i kamień mają trudności z przystosowaniem się do coraz cieplejszego świata.Rosnące temperatury powodują ekstremalną erozjęTysiące lat historii mogą zniknąć, ponieważ rosnące temperatury powodują ekstremalną erozję w starożytnych południowych miastach Iraku wpisanych na listę światowego dziedzictwa w wyniku zmian klimatu. Legendarny ziggurat w Ur, licząca 4000 lat piramidalna świątynia zbudowana na cześć boga księżyca Nanny, rozpada się, ponieważ przemieszczające się wydmy i ekstremalne wiatry niszczą jej północną stronę.Na miejsce to wpływa również podnoszący się poziom słonych wód gruntowych – związany z utrzymującym się upałem i suszą – powodujący erozję cegieł z gliny, z których zbudowane są starożytne mezopotamskie świątynie i miejsca kultu, w których praktykowano sumeryjskie rytuały.– Osady soli pojawiły się w wyniku globalnego ocieplenia i zmian klimatycznych – mówi Kazem Hassoun, inspektor w departamencie ds. zabytków w Dhi Qar, współczesnej prowincji, która niegdyś była sercem starożytnej cywilizacji sumeryjskiej.Odnosząc się do starożytnego Królewskiego Cmentarza w Ur, ekspert wyjaśnił, że osady soli mogą ostatecznie spowodować całkowite zawalenie się cegieł z gliny w tym miejscu, ponieważ kryształy soli przedostają się do fundamentów i rozszerzają się w porowatych materiałach.Dalej wzdłuż rzeki Eufrat, stanowiska archeologiczne starożytnego miasta Babilonu, wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO, są również narażone na erozję z powodu wysokiego poziomu zasolenia, co zagraża starożytnym konstrukcjom z gliny.Czytaj także: Dziesiątki zniszczonych zabytków w Iranie. Spełniły się groźby TrumpaSłynne posągi Moai na Wyspie WielkanocnejZnane na całym świecie posągi Moai na Rapa Nui, czyli Wyspie Wielkanocnej, mogą znaleźć się pod wodą już za pół wieku, jak wynika z badań przeprowadzonych w roku 2025 przez naukowców z Uniwersytetu Hawajskiego.Ahu Tongariki, kultowa platforma ceremonialna w Parku Narodowym Rapa Nui, na której znajduje się 15 posągów sprzed około 800 lat, jest wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Jednak to miejsce o głębokim znaczeniu kulturowym i historycznym może zostać zniszczone przez duże sezonowe fale spowodowane podnoszeniem się poziomu morza związanym ze zmianami klimatycznymi – wynika z badania. Powodzie na wybrzeżu mogą zagrozić 51 zabytkom kultury w tym regionie.– Badanie to ujawnia poważne zagrożenie dla żywej kultury i środków utrzymania mieszkańców Rapa Nui – oświadczył Noah Paoa, badacz z Uniwersytetu Hawajskiego i główny autor badania. – Dla społeczności miejsca te są istotną częścią potwierdzania tożsamości i wspierają ożywienie tradycji – dodał, zaznaczając, że są one „kręgosłupem kluczowej dla wyspy branży turystycznej”.– Brak reakcji na to zagrożenie może ostatecznie narazić na niebezpieczeństwo status wyspy jako obiektu wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO – powiedział naukowiec.Niepewna przyszłość Wielkiego Muru ChińskiegoRozciągający się na długości ponad 21 000 kilometrów (13 000 mil) w północno-zachodniej części Chin, Wielki Mur Chiński jest starożytną siecią fortyfikacji obronnych budowanych i odbudowywanych przez dwa tysiąclecia. Obiekt ten został wpisany na listę światowego dziedzictwa w 1987 roku, a UNESCO podkreśliło, że jego „historyczne i strategiczne znaczenie dorównuje jedynie jego znaczeniu architektonicznemu”.Jednak pomimo swojej długowieczności mur ulega erozji w coraz szybszym tempie, a sytuację pogarszają zmiany klimatyczne – twierdzi zespół chińskich naukowców.Niektóre odcinki zostały zbudowane w wielu miejscach z ubitej ziemi, znaczna część budowli jest narażona na poważne zniszczenie, spowodowane ekstremalną erozją wiatrową, intensywnymi opadami deszczu i zasoleniem, co prowadzi do „pękania, rozpadania się, a nawet ostatecznego zawalenia się” – stwierdzono w badaniu.Naukowcy szacują, że tylko około 6 proc. całkowitej długości muru jest dobrze zachowane, podczas gdy około 52 proc. już zniknęło lub jest w bardzo złym stanie. Wzywają oni do podjęcia pilnych działań konserwatorskich, w tym wzmocnienia porośniętej mchem warstwy ochronnej znanej jako „biologiczne skorupy glebowe”.Lista zagrożonych zabytków jest znacznie dłuższa. Naukowcy niepokoją się także między innymi o przyszłosć Wielkiego Meczetu w irańskim Isfahanie.Czytaj również: Oblały farbą pomnik Syreny. Aktywistki słono zapłacą za protest