Powstanie nowy organ nadzoru nad AI. Nowy system nadzoru nad sztuczną inteligencją, możliwość składania skarg przez obywateli oraz obowiązkowe kontrole i surowe kary dla firm – to kluczowe założenia ustawy o systemach sztucznej inteligencji przygotowanej przez Ministerstwo Cyfryzacji. Projekt, który wdraża unijny AI Act, na wtorkowym posiedzeniu przyjęła Rada Ministrów. Najważniejszą zmianą przewidzianą w ustawie jest powołanie Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI) – nowego organu odpowiedzialnego za nadzór nad rynkiem AI w Polsce. To do niej obywatele będą mogli zgłaszać skargi na działanie systemów sztucznej inteligencji.Szerokie uprawnienia i realne karyKomisja otrzyma szerokie uprawnienia. Będzie mogła prowadzić kontrole firm i instytucji wykorzystujących AI, sprawdzając, czy stosowane technologie spełniają wymogi polskiego i unijnego prawa. W przypadku naruszeń KRiBSI zyska prawo do wszczynania postępowań, nakładania kar finansowych, wydawania zaleceń naprawczych, a nawet wycofywania z rynku systemów niezgodnych z AI Act.Systemy wysokiego ryzyka pod szczególnym nadzoremSzczególnym nadzorem objęte zostaną systemy wysokiego ryzyka – wykorzystywane m.in. w edukacji, rekrutacji pracowników, zarządzaniu migracją czy infrastrukturze krytycznej. Ich stosowanie będzie wymagało uzyskania odpowiednich zezwoleń.Czytaj także: Polska nie udostępnia swojego nieba do ataków na Rosję. Wojsko wyjaśniaPiaskownice regulacyjne dla innowacjiProjekt zakłada również utworzenie tzw. piaskownic regulacyjnych, czyli specjalnych środowisk do testowania nowych rozwiązań AI w kontrolowanych i bezpiecznych warunkach. Małe i średnie firmy będą mogły korzystać z nich bezpłatnie, natomiast dla większych podmiotów opłaty określi minister cyfryzacji. Najbardziej obiecujące projekty, które będą mogły skorzystać z piaskownicy, będą wybierane w drodze konkursu.Kto będzie zarządzał komisjąNa czele komisji stanie przewodniczący powoływany przez Sejm za zgodą Senatu. W skład organu wejdą także dwaj zastępcy przewodniczącego, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKIK), Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej (UKE) oraz przedstawiciele kluczowych instytucji państwowych: Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) i Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (KRRiT). Przy komisji działać ma również Społeczna Rada ds. Sztucznej Inteligencji jako organ doradczy.Komisja będzie również zobowiązana do współpracy z licznymi organami krajowymi, w tym z Urzędem Patentowym RP, Urzędem Rejestracji Produktów Leczniczych, czy organami związanymi z cyberbezpieczeństwem. Obsługę administracyjno-kancelaryjną KRiBSI zapewni urząd obsługujący ministra cyfryzacji.Czytaj także: Minister energii o cenie maksymalnej paliwa. „Nie jest wbrew branży”Wyłączenia z przepisówUstawa przewiduje jednocześnie szereg wyłączeń. Przepisy nie obejmą działań związanych z bezpieczeństwem narodowym, w tym pracy służb specjalnych, takich jak Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ABW), Agencji Wywiadu (AW), Służby Kontrwywiadu Wojskowego (SKW) oraz Służby Wywiadu Wojskowego. (SWW). Kontrolę nad ABW i AW w kontekście AI Actu ma sprawować premier lub minister koordynator służb specjalnych.Przepisy nie będą też dotyczyć osób fizycznych korzystających z AI wyłącznie prywatnie ani zastosowań naukowych i badawczych. Wyłączone zostaną również niektóre systemy oparte na otwartym oprogramowaniu – o ile nie należą do kategorii wysokiego ryzyka.Nowe kompetencje ministra cyfryzacjiNowe kompetencje zyska także minister cyfryzacji. Będzie mógł wydawać rekomendacje dotyczące stosowania AI, wspierać rozwój technologii finansowo oraz raportować do rządu i Komisji Europejskiej m.in. zapotrzebowanie na moc obliczeniową i zużycie energii przez systemy sztucznej inteligencji.Element wdrażania unijnych przepisówProjekt ustawy stanowi element wdrażania unijnego Aktu o sztucznej inteligencji (AI Act), który stopniowo wchodzi w życie w całej Unii Europejskiej. Państwa członkowskie są zobowiązane m.in. do powołania organów nadzoru rynku AI oraz zapewnienia zgodności krajowych przepisów z nowymi regulacjami. W sierpniu 2026 r. zastosowanie będzie mieć cały akt z wyjątkiem jednego artykułu. W pełni zacznie on obowiązywać w 2027 roku.Czytaj także: Pożar na basenie w Krośnie. Ewakuowano siedemdziesiąt osób