TK: ubój rytualny niezgodny z konstytucją

aktualizacja: 20:15 wyślijdrukuj
Rozporządzenie o uboju rytualnym jest niezgodne z konstytucją i ustawą o ochronie zwierząt – orzekł Trybunał Konstytucyjny (fot. PAP/Tomasz Gzell)

Sprzeczny z ustawą o ochronie zwierząt i przez to z konstytucją jest przepis rozporządzenia, który pozwala na rytualny ubój zwierząt przez wykrwawienie, bez wcześniejszego ogłuszenia – orzekł Trybunał Konstytucyjny. Trybunał orzekł, że zakwestionowany przez niego przepis straci moc z dniem 31 grudnia 2012 r.

Chodzi o par. 8 ust. 2 rozporządzenia ministra rolnictwa i rozwoju wsi z 2004 r. w sprawie kwalifikacji osób uprawnionych do zawodowego uboju oraz warunków i metod uboju i uśmiercania zwierząt. Zapis ten zezwala na tzw. ubój rytualny, bez wcześniejszego pozbawienia zwierzęcia świadomości, przez wykrwawienie.

Z wnioskiem o stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu zwrócił się do TK prokurator generalny na prośbę kilku fundacji działających na rzecz ochrony zwierząt, a także Wydziału Prawa Uniwersytetu Śląskiego.

Podczas rozprawy prok. Wojciech Sadrakuła z Prokuratury Generalnej podkreślał, że minister nie miał prawa zmienić swoim rozporządzeniem ustawy z 1997 r. o ochronie zwierząt. Ustawa pozwala bowiem uśmiercać zwierzęta „tylko po uprzednim pozbawieniu świadomości”. Wydając to rozporządzenie minister wykroczył też poza zakres zapisanego w ustawie upoważnienia do ustalenia w rozporządzeniu „warunków i metod uboju i uśmiercania zwierząt stosownie do gatunku”. Tym samym minister naruszył art. 92 konstytucji.

Polemizowali z tym przedstawiciele ministra rolnictwa. Przekonywali, że przepis dopuszczający ubój rytualny został wprowadzony do polskiego prawa po to, by dostosować je do unijnej dyrektywy UE z 1993 r. w sprawie ochrony zwierząt podczas uboju lub zabijania. Dyrektywa zezwala na ubój zwierząt bez ogłuszania, jeśli jest to przewidziane przez obyczaje religijne.

Takie samo postanowienie zawiera unijne rozporządzenie (WE) nr 1099/2009 z 24 września 2009 r. w sprawie ochrony zwierząt podczas ich uśmiercania, które zacznie obowiązywać od 1 stycznia 2013 r. – zwracał uwagę dyrektor Grzegorz Wykowski z Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Trybunał nie zgodził się z tą argumentacją. Orzekł, że przepis polskiego rozporządzenia jest sprzeczny z ustawą z 1997 r. o ochronie zwierząt. Uzasadniając wyrok sędzia Zbigniew Cieślak powiedział, że przepis ustawy jest jednoznaczny – pozwala na uśmiercanie zwierząt kręgowych tylko po uprzednim pozbawieniu ich świadomości. Rozporządzenie, które ma służyć wykonaniu ustawy nie może być z nią sprzeczne – powiedział sędzia.

Jest też oczywiste, że nigdy delegacja ustawowa nie może być interpretowana, jako dająca upoważnienie do wprowadzenia regulacji naruszających normy wyższego rzędu, a więc ustawowe i konstytucyjne – dodał. Sędzia odwołał się także do innych postanowień ustawy, nakazujących humanitarne uśmiercanie zwierząt przy minimum cierpienia.

Odnosząc się do przepisów unijnych sędzia stwierdził, że zarówno dyrektywa z 1993 r., jak i rozporządzenie, które wejdzie w życie 1 stycznia 2013 r. określają minimalny zakres ochrony zwierząt przy ich uśmiercaniu. Dopuszczają jednak, by państwa UE utrzymały przepisy krajowe, które służą zapewnieniu dalej idącej ochrony zwierząt podczas ich uśmiercania, a które będą obowiązywać w dniu 1 stycznia 2013 r. Z rozporządzenia UE wynika, że przed tym dniem członkowie UE muszą powiadomić Komisję Europejską o przepisach krajowych. Wejście w życie nowego rozporządzenia nie oznacza zatem automatycznego dopuszczenia uboju rytualnego – wyjaśnił Cieślak.

Przedstawiciele fundacji i stowarzyszeń działających na rzecz ochrony zwierząt zapowiedzieli już, że będą dążyć do tego, by Polska powiadomiła odpowiednio wcześnie KE o wyłączeniu w polskiej ustawie uboju rytualnego.

Podczas rozprawy wiceminister rolnictwa Tadeusz Nalewajk poinformował, że w 2011 r. było w Polsce 801 zakładów uboju bydła, w tym 17, w których prowadzony był ubój rytualny. Były też 194 ubojnie drobiu, w tym w 12 prowadzono ubój rytualny.

W miniony czwartek przeciw zalegalizowaniu ubojów rytualnych przez UE protestowały organizacje ochrony zwierząt.

Wybrane dla Ciebie