To już dziewiąta próbą legislacyjna. Po latach debat i nieudanych prób Senat przyjął ustawę uznającą język śląski za regionalny. Zwolennicy mówią o historycznym kroku, przeciwnicy — o kontrowersjach. Decyzja trafia na biurko prezydenta. Senat w środę przyjął bez poprawek ustawę uznającą język śląski za język regionalny. Za przyjęciem głosowało 52 senatorów, przeciw było 32, nikt nie wstrzymał się od głosu. Teraz ustawa — będąca już dziewiątą próbą legislacyjną w tej sprawie — trafi do prezydenta.Wcześniej tego samego dnia grupa senatorów złożyła wniosek o odrzucenie ustawy w całości. Senackie komisje odniosły się do niego negatywnie i zarekomendowały przyjęcie ustawy bez poprawek. W głosowaniu nad wnioskiem o odrzucenie 30 senatorów było „za”, 53 „przeciw”, a jeden wstrzymał się od głosu.Drugi język regionalny w PolsceNa mocy ustawy język śląski zostanie wpisany do ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych jako drugi — obok kaszubskiego — język regionalny w Polsce.Oznacza to m.in. możliwość wprowadzenia do szkół dobrowolnych zajęć z języka śląskiego, ustawiania dwujęzycznych tablic z nazwami miejscowości tam, gdzie ponad 20 proc. mieszkańców deklaruje jego używanie, a także dofinansowanie działań na rzecz zachowania i rozwoju języka. Przewidziano również włączenie dwóch przedstawicieli osób posługujących się śląszczyzną do Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych.Czytaj także: „Akt naprawy” czy „dzieło szaleństwa”? Burzliwa debata o sądach„Legalni, ale obcy”. Głos Ślązaków w SenaciePodczas senackiej debaty głos zabrał m.in. senator Piotr Masłowski, który nawiązał do piosenki Stinga „Englishman in New York”. Jak mówił, jej przekaz oddaje także doświadczenie Ślązaków.— Jesteśmy legalni, ale jesteśmy obcy. Jesteśmy u siebie, a od lat traktowani jak ciało obce na ziemi, na której nasze rodziny mieszkają od pokoleń — podkreślał.Masłowski przypomniał, że język śląski od 2007 roku posiada własny kod ISO i jest traktowany w międzynarodowych badaniach jako odrębny język. W 2009 roku rozpoczęto jego kodyfikację, a efektem był m.in. śląski alfabet — ślabikŏrz.Język żywy, rozwijający się i nowoczesnyW kolejnych latach ukazał się „Słownik Górnośląskiej Godki” Bogdana Kallusa, powstał internetowy korpus śląskiej mowy obejmujący ponad 2 mln słów, a w 2016 roku Facebook wprowadził śląski interfejs językowy. W 2022 roku opracowano „Zasady pisowni języka śląskiego”, w 2023 powołano Radę Języka Śląskiego, a w 2024 roku język śląski pojawił się w Google Translatorze jako osobny język.— Ten język jest żywy i tworzy nowe słowa. Mówimy „mobilok” na telefon komórkowy — to nasze słowo, nie kalka z niemieckiego — argumentował Masłowski.Czytaj także: Karol Nawrocki w Radzie Pokoju? „Przekazaliśmy stanowisko KPRP”Eksperci: śląski spełnia kryteria języka regionalnegoWe wtorek ustawą zajmowały się połączone senackie komisje. Głos zabrała m.in. prof. Katarzyna Kłosińska, przewodnicząca Rady Języka Polskiego przy PAN. Odniosła się do opinii z 2011 roku, w której śląszczyznę uznano za dialekt języka polskiego.Jak zaznaczyła, od tamtego czasu zasadniczo zmieniła się sytuacja socjolingwistyczna języka śląskiego. – Dziś jest on skodyfikowany, rozwija się literatura, a coraz więcej osób uznaje go za swój język ojczysty lub domowy — mówiła.Podkreśliła również, że w momencie uznania kaszubszczyzny za język regionalny jej stopień rozwoju był mniejszy niż obecny dorobek języka śląskiego. Zapytana wprost, czy śląski powinien uzyskać status języka regionalnego, odpowiedziała twierdząco.Dziewięć prób i jedno wetoPierwszy projekt uznania języka śląskiego pojawił się w 2007 roku, jednak tego samego dnia skrócono kadencję parlamentu. Kolejne inicjatywy z lat 2010 i 2012 nie trafiły pod obrady plenarne. W 2014 roku odrzucono obywatelski projekt podpisany przez 140 tys. osób. Następne projekty w 2018 i 2020 roku również nie doczekały się rozpatrzenia.W 2024 roku projekt poparły zarówno Sejm, jak i Senat, jednak został on zawetowany przez prezydenta Andrzeja Dudę. Obecna ustawa to druga próba w tej kadencji parlamentu.Ilu Polaków mówi po śląsku?Podczas Narodowego Spisu Powszechnego w 2021 roku narodowość śląską zadeklarowało 596 224 osób. Ponad 467 tys. respondentów potwierdziło używanie języka śląskiego w kontaktach domowych, a blisko 55 tys. — jako jedynego języka.