Nie żyje Roman Bratny. Autor „Kolumbów” odszedł w wieku 96 lat

Zmarł Roman Bratny, autor takich powieści, jak „Szczęśliwi torturowani”, „Śniegi płyną”, „Brulion”, „Na bezdomne psy”. Rozgłos przynieśli mu „Kolumbowie. Rocznik 20”. O śmierci pisarza poinformowała jego córka Julia Bratny.

„Kolumb” z powieści Bratnego: mój fundament jest w Polsce

– Kiedy zapadł zmrok, wyszliśmy do ogrodu Saskiego, gdzie ustawiliśmy się w trójki i w „panterkach” poszliśmy jak oddział niemiecki. (…) Po...

zobacz więcej

Roman Bratny, a właściwie Roman Mularczyk, urodził się 5 sierpnia 1921 roku w Krakowie. Podczas okupacji wraz z matką i młodszym bratem, Andrzejem, późniejszym scenarzystą filmowym, mieszkali w podwarszawskim Konstancinie.

Ojciec pisarza brał udział w kampanii wrześniowej. Był dowódcą 2. Pułku Strzelców Konnych. Podczas okupacji pełnił funkcję szefa podokręgu kieleckiego AK. Przyszły pisarz także działał w warszawskiej konspiracji. Swoje książki podpisywał „Bratny” – konspiracyjnym pseudonimem.

W 1942 r. ukończył kurs podchorążych Armii Krajowej, a rok później był jednym ze współzałożycieli podziemnego pisma „Dźwigary”, związanego z prawicową organizacją podziemną „Pług i miecz”. W 1944 roku opublikował swój debiutancki tomik wierszy pt. „Pogarda”. W czasie okupacji był w grupie żoliborskich przyjaciół, stanowiących trzon Kedywu Kolegium A. Brał udział w wielu akcjach. W powstaniu warszawskim walczył na Woli, Starym Mieście i Czerniakowie. Był kilkakrotnie ranny, po kapitulacji Warszawy trafił do oflagu. Do tego momentu droga życiowa Bratnego nie różniła się od przeżyć całego pokolenia, które po latach opisał w powieści „Kolumbowie. Rocznik 20”.

Kultowy serial „Kolumbowie” doczeka się wersji fabularnej

Z kultowego serialu „Kolumbowie” Janusza Morgensterna, powstanie film fabularny. Informację tę na antenie Pierwszego Programu Polskiego Radia...

zobacz więcej

PZPR

Po wyzwoleniu Bratny zaangażował się po stronie nowej, komunistycznej władzy. W 1949 roku wstąpił do PZPR. „Nie ma Boga. Rodzą się, umierają społeczne i polityczne wiary. Wolno człowiekowi wierzyć każdej i każdą zdradzać” – pisał o swojej wolcie światopoglądowej w wydanym w 1978 roku „Pamiętniku moich książek”.

W latach 1946-1947 Bratny był redaktorem „Pokolenia”, „Nowej Kultury” i „Kultury”. W 1949 ukończył Akademię Nauk Politycznych w Warszawie. Opublikował kilka tomików wierszy i wyborów nowel.

Swoją najsłynniejszą powieść, zatytułowaną „Kolumbowie. Rocznik 20”, wydał w 1957 roku, na fali popaździernikowej odwilży. Trzytomowa książka przedstawiała doświadczenie rówieśników autora – ludzi, którzy wchodzili w dorosłe życie w czasie okupacji, konspirowali, walczyli w powstaniu warszawskim.

Środowisko dawnych AK-owców przyjęło ją z mieszanymi uczuciami. Powieść Bratnego pokazywała ich jako bohaterów, patriotów, była jednym z pierwszych opublikowanych w PRL-u tekstów, który próbował oddać sprawiedliwość pokoleniu Gajcego i Baczyńskiego. Autor nie krył jednak swojej krańcowo krytycznej oceny decyzji o rozpoczęciu powstania. Zekranizowana w 1970 roku powieść przyniosła Bratnemu popularność.
„Kolumbowie”, reż Janusz Morgenstern, serial tv, 1970 r. (fot. TVP)
.

Powstanie Warszawskie w popkulturze. Moda czy styl życia?

Piosenki, książki, spektakle teatralne, komiksy i różne gry – Powstanie Warszawskie żyje w popkulturze. Najwięcej dzieł ma premierę w sierpniu, gdy...

zobacz więcej

Solidarność

W połowie lat 70. Bratny krytykował zaangażowanie ludzi kultury w działalność opozycyjną. W roku 1977 w „Kulturze”, w felietonie „My teraz” zaatakował środowiska, które „podejmują próby doraźnych interwencji w życie bieżące”.

Solidarnościowy zryw lat 80. postrzegał i opisywał jako „owczy pęd niewykształconej tłuszczy”. Pisarz-narrator „Anioła w butach z ostrogami”, alter ego autora, „patrzył na wszystko z poczuciem upokorzenia, dokuczała bolesna świadomość nieobecności, ale przyjęcie warunków obecności w nieprzytomnym stadzie było dla niego niemożliwe”.

Autobiograficzna opowieść „Anioł w butach z ostrogami” to ostatnia książka Bratnego, z 1995 roku. Wcześniej ukazały się m.in. tomy: „Szczęśliwi torturowani”, „Śniegi płyną”, „Brulion”, „Na bezdomne psy”, „Nagi maj”, „Rok w trumnie”. Ta ostatnia publikacja, wydana w 1983 roku, uderzała w etos Solidarności i wzbudziła wiele kontrowersji.

Mazury

Pod koniec życia Bratny wycofał się z aktywności publicznej, osiadł na Mazurach. – Kilka dni przed śmiercią, spokojnie żegnając się z bliskimi mówił: tak naprawdę umarłem w 1944 roku, mając 20 lat. Reszta to dodatek, bonus i premia, którą dostałem. Większość moich przyjaciół tego nie dostała, chociaż zasługiwali bardziej niż ja. Wystarczy, bo to naprawdę wobec nich nie w porządku – powiedziała Julia Bratny.

Pisarz zmarł w niedzielę w wieku 96 lat.

„Kolumbowie”, reż Janusz Morgenstern, serial tv, 1970 r. (fot. TVP)

źródło:

Zobacz więcej