TYLKO U NAS

Oswoić krwiste tabu. Głośna wystawa „Krew. Łączy i dzieli” w POLIN

Adam Cissowski aktualizacja: 10:00 wyślijdrukuj
fot
Praca Anisha Kapoora „Blood Cinema” powita zwiedzających w holu Muzeum (fot. Magda Starowieyska/Muzeum POLIN)

Krew nie pozostawia nikogo obojętnym, budzi silne emocje, pociąga i zarazem odpycha. To nie tylko płyn fizjologiczny, który krąży w każdym z nas, ale uniwersalny symbol tożsamości i poczucia przynależności. O tym właśnie, czym jest współcześnie, jakie ma znaczenie w kulturze, religii, życiu społecznym i medycynie opowiada nowa wystawa w Muzeum Historii Żydów Polski. Ekspozycja „Krew. Łączy i dzieli” w POLIN potrwa do 29 stycznia 2018 r.

Krew jest niezwykłą substancją, która przenika tradycję i współczesność relacji żydowsko-chrześcijańskich w jej wymiarze religijnym, historycznym i społecznym. Bywa dla ludzkości zarówno źródłem motywów, znaczeń i tożsamości, jak i zarzewiem podziałów oraz uprzedzeń. – Dla judaizmu, podobnie zresztą jak dla innych kultur, krew jest ważna, stanowi część życia nie tylko religijnego, ale i codziennego – przyznaje dr Małgorzata Stolarska-Fronia, autorka polskiej wersji ekspozycji.

– Krew od wieków łączy i dzieli ludzkość na wielu różnych poziomach, co jest ideą przewodnią wystawy – dodaje kuratorka. Pierwotna koncepcja stworzona w Muzeum Żydowskim w Londynie została jednak w znacznym stopniu rozwinięta i poszerzona o nowe wątki i obiekty. Dzięki temu wystawa pokazuje nie tylko obyczaje i rytuały religijne związane z krwią, ale także wyjaśnia przyczyny powstawania uprzedzeń i stereotypów. – Dzięki temu tabu otaczające krew może zostanie choć trochę oswojone, nie będzie już czymś obcym – podkreśla dr Stolarska-Fronia.
Wystawa „Krew. Łączy i dzieli” w Muzeum Historii Żydów Polski POLIN (fot. fb/POLIN)
Konfrontacja z trudnymi pytaniami

Ekspozycję podzielono na pięć obszarów tematycznych: wiara i rytuał, krew żydowska – krew chrześcijańska, krew i rasa, medycyna i genetyka oraz krew i tożsamość. W każdej z nich zaprezentowane zostaną liczne materiały dokumentalne, ikonograficzne i multimedialne. – Wystawa konfrontuje widza z trudnymi pytaniami, celowo unikając oczywistych odpowiedzi – zauważa Joanne Rosenthal, kuratorka pierwowzoru pokazywanego w Londynie. Tym tropem poszły też autorki polskiej wersji, które postawiły sobie za cel skłonienie widza do zadania sobie pytań typu: kim jestem? Co mnie definiuje? Jak określam swoją tożsamość? Co sprawia, że czuję więź z innymi?

W odpowiedzi pomogą na pewno prezentowane obiekty, pochodzące ze zbiorów polskich i zagranicznych, z których część gościć będzie w Polsce po raz pierwszy. Jednym z nich jest litografia Marca Chagalla „Kain i Abel” ze zbiorów muzeum artysty w Nicei, która ilustruje pierwszą wzmiankę słowa „krew” w Biblii. Z kolei Żydowski Instytut Historyczny w Warszawie podzielił się pięknie zdobionym parochetem, czyli kotarą zasłaniającą w synagodze miejsce przechowywania Tory ze sceną ofiarowania Izaaka.

Zaprezentowane zostaną nie tylko przedmioty związane z rytuałami żydowskimi, ale także zabytki sztuki chrześcijańskiej sakralnej, takie jak przedstawienie Chrystusa w tłoczni mistycznej z Lelowa, pochodzące ze zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie.
  • (fot. Materiały prasowe)
  • (fot. Materiały prasowe)
  • (fot. Materiały prasowe)
  • (fot. Materiały prasowe)
  • (fot. Materiały prasowe)
  • (fot. Materiały prasowe)
  • (fot. Materiały prasowe)
  • (fot. Materiały prasowe)
  • (fot. Materiały prasowe)
  • (fot. Materiały prasowe)
  • (fot. Materiały prasowe)
  • (fot. Magda Starowieyska / Muzeum POLIN)
  • (fot. Materiały prasowe)
  • (fot. Materiały prasowe)
  • (fot. Materiały prasowe)

„Krew. Łączy i dzieli” – wystawa czasowa w Muzeum POLIN

„Blood Cinema” prologiem i symbolem wystawy

Szczególne miejsce na wystawie zajmie rzeźba Anisha Kapoora, jednego z najwybitniejszych artystów światowej sławy. To pierwsza prezentacja jego twórczości w Polsce. Jego spektakularna praca „Blood Cinema” (2000) umieszczona w holu muzeum jest autonomiczną prezentacją, a w połączeniu z wyjątkową architekturą gmachu POLIN stanowi prolog do wystawy i jej wizualny symbol.

– Wchodząc, otwiera się przed nami strzelista przestrzeń przywodząca na myśl kaniony Pustyni Judejskiej. W tej przestrzeni napotykamy masywny, czerwony krąg. Z daleka rzeźbę o połyskującej powierzchni, łączy pierwotną czerwień z idealną geometrią koła. Gdy podejdziemy do dzieła, na jego lśniącej tafli ukaże się nasze odbicie. Im bliżej podchodzimy, tym bardziej jego powierzchnia zdaje się topnieć, przeobrażać w krwawe jezioro, które przyciąga nas swą pierwotną mokrością. „Blood Cinema” to pole sił dośrodkowych, dzieło majestatyczne – objaśnia prof. Barbara Kirshenblatt-Gimblett, główna kuratorka wystawy stałej w Muzeum POLIN.
Dzieło Anishy Kapoory to pierwsza prezentacja jego twórczości w Polsce (fot. Magda Starowieyska/Muzeum POLIN)
Polskie akcenty na wystawie

Autorskim rozwiązaniem na warszawskiej ekspozycji jest włączenie w narrację wystawy prac współczesnych artystów. Wśród nich znalazł się obraz „Bez tytułu (Permanent Star)” autorstwa Piotra Uklańskiego (2013), a także poruszająca kompozycja na papierze Moshe Gershuniego (1980), jednego z najbardziej znanych na świecie artystów izraelskich. Ponadto zwiedzający zobaczą film Artura Żmijewskiego „Polak w szafie” (2007), a także przewrotny w wymowie plakat grupy Twożywo (2009).

Towarzyszyć im będą prace trzech polskich artystek, nawiązujące do tematyki krwi i tożsamości, które wpiszą się w poszczególne moduły tematyczne ekspozycji. Dzieło Elizy Proszczuk odniesie się do zagadnienia kobiecej czystości rytualnej i sfery profanum związanej z krwią menstruacyjną. Mural Doroty Buczkowskiej związany będzie z tematem procesu przemiany, ofiary i duchowego spełnienia. Z kolei wieloznaczność pojęcia pokrewieństwa: związku krwi, bliskości relacji, wzajemnego stosunku osób pochodzących od wspólnego przodka, stało się osią koncepcyjną przygotowanego na wystawę wideo Bogny Burskiej.



Wystawę czasową „Krew. Łączy i dzieli” można oglądać w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN od 13 października 2017 roku do 29 stycznia 2018 roku.

Wybrane dla Ciebie